Παράλληλα, τόνισε ότι οι πολιτικές δυνάμεις του Κέντρου δεν μπορούν να περιορίζονται στην υπεράσπιση της υφιστάμενης κατάστασης
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, συμμετείχε σε συζήτηση με τον διεθνώς αναγνωρισμένο συγγραφέα Giuliano da Empoli, με θέμα «Η Ευρώπη στην εποχή της ισχύος: Ποιος θα διαμορφώσει το μέλλον της;», στο πλαίσιο εκδήλωσης του ΕΛΙΑΜΕΠ.
Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η δημιουργία μιας ενιαίας Ενεργειακής Ένωσης, με ενισχυμένες δυνατότητες αποθήκευσης ενέργειας, περισσότερες διασυνδέσεις και αυξημένες επενδύσεις στα δίκτυα, θα οδηγούσε σε χαμηλότερο κόστος τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τα νοικοκυριά.
Παράλληλα, τόνισε ότι οι πολιτικές δυνάμεις του Κέντρου δεν μπορούν να περιορίζονται στην υπεράσπιση της υφιστάμενης κατάστασης, αλλά οφείλουν να προτείνουν ουσιαστικές λύσεις και να επικοινωνούν με τη γλώσσα της εποχής, ακόμη και μέσω πλατφορμών όπως το TikTok. Επισήμανε, επίσης, ότι η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να αφήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη χωρίς ρυθμιστικό πλαίσιο.
Η πολιτική οφείλει να αλλάξει: Ανάγκη για «μηχανικούς του μέλλοντος»
Αναλύοντας τις μεταβολές που συντελούνται διεθνώς, ο πρόεδρος του Eurogroup περιέγραψε τρεις βασικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται και ασκείται η ισχύς.
Όπως εξήγησε, η εξουσία διαχέεται πλέον στο εσωτερικό των κρατών, περνώντας σε μεγαλύτερο βαθμό στα χέρια επιχειρήσεων και μη κυβερνητικών οργανώσεων. Αναφέρθηκε, μάλιστα, στην Ιταλία του 15ου αιώνα, την οποία είχε επικαλεστεί ο συνομιλητής του, καθώς και στην Ειρήνη της Βεστφαλίας του 1648, όταν η κυριαρχία συνδεόταν με την ισχύ του κράτους.
Την ίδια στιγμή, παρατηρείται μετατόπιση της ισχύος από τη Δύση προς την Ανατολή, ενώ η λήψη και η εφαρμογή αποφάσεων γίνονται δυσκολότερες, εξαιτίας και της επιτάχυνσης των τεχνολογικών εξελίξεων.
Ο κ. Πιερρακάκης στάθηκε ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία μεταβάλλει την αντίληψη του χρόνου. Επικαλούμενος μια γνωστή φράση που αποδίδεται στον Lenin, σημείωσε ότι υπάρχουν δεκαετίες κατά τις οποίες δεν συμβαίνει τίποτα και εβδομάδες μέσα στις οποίες εκτυλίσσονται γεγονότα που αντιστοιχούν σε ολόκληρες δεκαετίες.
Κατά τον ίδιο, η ταχύτητα της αλλαγής έχει αυξηθεί εκθετικά, ενώ η ανθρώπινη σκέψη εξακολουθεί να λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό γραμμικά. Η καινοτομία και η δημιουργική καταστροφή, με τη «σουμπετεριανή» έννοια, υπήρχαν πάντοτε στην ιστορία, από την ανακάλυψη της φωτιάς έως τον τροχό. Η σημερινή διαφορά, ωστόσο, είναι ότι οι κοινωνίες διαθέτουν όλο και λιγότερο χρόνο για να αφομοιώσουν τις αλλαγές.
Όπως παρατήρησε, οι σύγχρονοι θεσμοί διατηρούν σε μεγάλο βαθμό τα χαρακτηριστικά του 19ου αιώνα, παρά τις προσαρμογές που έχουν γίνει κατά τον 20ό και τον 21ο αιώνα. Για τον λόγο αυτό, υποστήριξε ότι η πολιτική πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες και να αναλάβει ενεργότερο ρόλο στην προώθηση της καινοτομίας.
«Δεν χρειαζόμαστε μόνο “μηχανικούς του χάους”, αλλά και ανθρώπους που θα σχεδιάσουν το αντίθετο», ήταν το νόημα της παρέμβασής του. Όπως διευκρίνισε, η διατήρηση της τάξης είναι απαραίτητη προϋπόθεση, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές στη ζωή των πολιτών.
Παράλληλα, τόνισε ότι οι πολιτικές δυνάμεις του Κέντρου πρέπει να κατανοούν τη γλώσσα και τις ανησυχίες που εκφράζουν οι λαϊκιστές. Αν και οι τελευταίοι εντοπίζουν αποτελεσματικά τα προβλήματα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν διαθέτουν αντίστοιχη ικανότητα στην παροχή λύσεων. Εάν το Κέντρο εμφανίζεται απλώς ως υπερασπιστής του υφιστάμενου καθεστώτος, κινδυνεύει να αποτύχει.
Το ζητούμενο, όπως ανέφερε, είναι η παραγωγή απτών αποτελεσμάτων, μέσα από μηχανισμούς που προσφέρουν λύσεις, νοοτροπία προσανατολισμένη στην αλλαγή και επικοινωνία προσαρμοσμένη στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα. Καταλήγοντας, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η Ευρώπη μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις, εφόσον καταφέρει να εφαρμόσει αποτελεσματικές πολιτικές.
Ψηφιακό κράτος και Τεχνητή Νοημοσύνη: Η εξίσωση που παραμένει άλυτη
Ο υπουργός έθεσε στο επίκεντρο και την ανάγκη εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την ικανότητα των κρατών να αξιοποιούν ήδη τις υπάρχουσες ψηφιακές τεχνολογίες.
Όπως ανέφερε, οι πολιτικοί συζητούν για το πώς θα αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ σε ορισμένες ευρωπαϊκές περιοχές οι πολίτες δεν έχουν ακόμη τη δυνατότητα να ανανεώσουν ψηφιακά την άδεια οδήγησής τους. Κατά συνέπεια, εάν δεν έχουν επιλυθεί βασικά ζητήματα ψηφιακής εξυπηρέτησης, είναι δύσκολο να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την πλήρη αξιοποίηση της τεχνολογίας και την ενίσχυση της παραγωγικότητας.
Για να εξηγήσει το πρόβλημα, ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε στον οικονομολόγο Robert Solow, ο οποίος είχε παρατηρήσει τη δεκαετία του 1990 ότι η τεχνολογία της πληροφορικής ήταν ορατή παντού στις ΗΠΑ, με εξαίρεση τις στατιστικές παραγωγικότητας.
Το παράδειγμα αυτό, όπως εξήγησε, αναδεικνύει ότι η ύπαρξη μιας τεχνολογίας δεν αρκεί. Απαραίτητη είναι η ουσιαστική αξιοποίησή της, ώστε να απελευθερώνονται οι δυνατότητές της και να προκύπτουν μετρήσιμα οφέλη.
Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι κατά τον σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών δεν πρέπει να συμμετέχουν αποκλειστικά νομικοί και οικονομολόγοι. Χρειάζεται, όπως είπε, να έχουν ενεργό ρόλο και άνθρωποι που κατανοούν τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η τεχνολογία, ανεξάρτητα από τον τομέα στον οποίο αφορά μια πολιτική, είτε πρόκειται για τους εμβολιασμούς κατά της COVID είτε για την ανανέωση αδειών οδήγησης.
Η πρόκληση είναι διπλή: αφενός, να επιλυθούν τα προβλήματα που παραμένουν από το παρελθόν και, αφετέρου, να αναπτυχθούν η ευελιξία και οι απαραίτητες γνώσεις για την αντιμετώπιση των επόμενων τεχνολογικών αλλαγών, οι οποίες, όπως σημείωσε, μπορούν πλέον να συντελεστούν μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Από την ελληνική εμπειρία στις ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις
Αναφερόμενος στην ελληνική εμπειρία, ο πρόεδρος του Eurogroup είπε ότι συχνά του ζητούν να εξηγήσει ποια διδάγματα από την Ελλάδα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε άλλες χώρες. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν αντιμετωπίζει την πολιτική ως πεδίο παροχής μαθημάτων, αλλά ως διαδικασία αναζήτησης έμπνευσης.
Κατά τον ίδιο, υπάρχει μια σημαντική ομοιότητα ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ευρώπη: και στις δύο περιπτώσεις, αυτονόητες αλλαγές που καθυστερούν επί χρόνια μπορούν να απελευθερώσουν σημαντικές δυνατότητες, αρκεί να υπάρχει η αναγκαία πολιτική βούληση.
Ως παράδειγμα ανέφερε την καθιέρωση των ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα, ένα ζήτημα που συζητούνταν επί δεκαετίες και παρέμενε σε εκκρεμότητα από τη δεκαετία του 1950. Όπως σημείωσε, η αλλαγή του πλαισίου επέτρεψε να αξιοποιηθούν δυνατότητες που μέχρι τότε παρέμεναν ανεκμετάλλευτες.
Αντίστοιχα περιθώρια μεταρρυθμίσεων εντοπίζονται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στους τομείς της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, της Τραπεζικής Ένωσης, της Ενεργειακής Ένωσης και της Άμυνας.
Ο κ. Πιερρακάκης επισήμανε ότι η κοινή προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού μπορεί να δημιουργήσει σημαντικά οικονομικά οφέλη, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλιστεί η διαλειτουργικότητα των αμυντικών συστημάτων και θα υπάρξει συντονισμός μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.
Παράλληλα, χαρακτήρισε την τεχνολογία οριζόντιο παράγοντα καθοριστικής σημασίας για όλες τις πολιτικές, τονίζοντας ότι οι επιλογές πρέπει να βασίζονται σε σαφή αντίληψη των στόχων που επιδιώκει η Ευρώπη.
Ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία: Τα παραδείγματα της Ericsson και της Nokia
Ο υπουργός αναφέρθηκε στην ανάγκη η Ευρώπη να χαράξει μια πιο αποτελεσματική στρατηγική για την τεχνολογική της ανάπτυξη. Θυμήθηκε, μάλιστα, ότι πριν αναλάβει υπουργικά καθήκοντα και ενώ εργαζόταν στον χώρο της καινοτομίας, αντιμετώπιζε με επιφυλακτικότητα τις πρωτοβουλίες για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής εκδοχής ήδη επιτυχημένων τεχνολογικών προϊόντων ή υπηρεσιών.
Όπως εξήγησε, τέτοιες προσπάθειες σπάνια είχαν επιτυχία, με χαρακτηριστικές εξαιρέσεις την Airbus και το ευρωπαϊκό σύστημα δορυφορικής πλοήγησης Galileo. Αντίθετα, υπενθύμισε τις συζητήσεις που είχαν γίνει για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής μηχανής αναζήτησης αντίστοιχης της Google.
Στο σημερινό περιβάλλον, πρόσθεσε, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες εντοπισμού ευπαθειών, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επείγουσα την ανάγκη για αποτελεσματική διακυβέρνηση της τεχνολογίας.
Κατά την άποψή του, καμία χώρα δεν διαθέτει από μόνη της το απαιτούμενο μέγεθος για να αντιμετωπίσει όλες τις προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Κίνα ούτε η Ευρώπη μπορούν να διαχειριστούν αυτό το ζήτημα χωρίς κάποια μορφή διεθνούς συντονισμού και κατάλληλους θεσμούς.
Αναφερόμενος στην ευρωπαϊκή συζήτηση για τη ρύθμιση της τεχνολογίας, σημείωσε ότι συχνά ασκείται κριτική στην ΕΕ επειδή δίνει έμφαση στους κανόνες αντί να εστιάζει στην καινοτομία. Ωστόσο, τόνισε ότι η ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι αναγκαία και ότι το πραγματικό ερώτημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί.
Στη συνέχεια, παρουσίασε τις επιλογές που έχει η Ευρώπη για την ενίσχυση της τεχνολογικής της θέσης. Η πρώτη είναι να στηρίξει τις εταιρείες που ήδη πρωταγωνιστούν σε τομείς στους οποίους η Ευρώπη διαθέτει ισχυρή τεχνογνωσία.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τις τηλεπικοινωνίες. Κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Donald Trump, οι ΗΠΑ επιδίωξαν να αποκλείσουν τον κινεζικό εξοπλισμό από τα δίκτυα 5G. Η κίνηση αυτή δεν ωφέλησε κάποια αμερικανική εταιρεία, αλλά έδωσε έμμεσο πλεονέκτημα στις ευρωπαϊκές Ericsson και Nokia.
Όπως μετέφερε, ένας γνωστός του από τον τεχνολογικό κλάδο είχε σχολιάσει τότε ότι ο Donald Trump ασκούσε, στην πράξη, ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική, ενισχύοντας τις δύο εταιρείες.
Ο ίδιος, ωστόσο, υποστήριξε ότι η Ευρώπη δεν αξιοποίησε επαρκώς αυτή την ευκαιρία. Ενδεικτικό είναι ότι εξακολουθούν να υπάρχουν 27 ξεχωριστές δημοπρασίες φάσματος, γεγονός που διατηρεί κατακερματισμένο το ευρωπαϊκό περιβάλλον τηλεπικοινωνιών. Παράλληλα, σύμφωνα με τον υπουργό, δεν εφαρμόζεται επαρκώς μια ενιαία βιομηχανική πολιτική για τη στήριξη ευρωπαϊκών εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε τεχνολογίες αιχμής.
Η στρατηγική που προτείνει περιλαμβάνει την επιλογή των τομέων στους οποίους η Ευρώπη διαθέτει ήδη ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και τη συγκέντρωση επενδύσεων σε αυτούς. Ταυτόχρονα, σε πεδία κρίσιμα για την εθνική και ευρωπαϊκή ασφάλεια, όπως η άμυνα και η Τεχνητή Νοημοσύνη, θεωρεί αναγκαία την κάλυψη της τεχνολογικής απόστασης με στοχευμένες παρεμβάσεις.
Για άλλους τομείς, όπως οι υποδομές υπολογιστικού νέφους, ο κ. Πιερρακάκης έθεσε το ερώτημα κατά πόσο η Ευρώπη θα πρέπει να επιδιώξει να αποκτήσει η ίδια την ιδιοκτησία των σχετικών συστημάτων ή να ενισχύσει την τεχνολογική της κυριαρχία μέσω αποτελεσματικών κανόνων και ελέγχου.
Όπως ανέφερε, τα δύο τρίτα της ευρωπαϊκής αγοράς υποδομών cloud ελέγχονται από τρεις μεγάλους αμερικανικούς ομίλους, ενώ το μερίδιο των ευρωπαϊκών εταιρειών ανέρχεται περίπου στο 24%. Καμία ευρωπαϊκή επιχείρηση δεν διαθέτει μερίδιο αγοράς άνω του 2%.
Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική πρέπει να βασίζεται σε συγκεκριμένες επιλογές και όχι σε μια γενική προσπάθεια αυτάρκειας σε όλους τους τομείς.
Δημόσια οικονομικά, Τραπεζική Ένωση και Ενεργειακή Ένωση
Στο πεδίο των δημόσιων οικονομικών, ο κ. Πιερρακάκης επισήμανε ότι κάθε χώρα χρειάζεται να εξετάσει πώς μπορεί να αξιοποιεί αποτελεσματικότερα τους διαθέσιμους πόρους της. Το ζήτημα αυτό, όπως ανέφερε, αποτελεί αντικείμενο συζήτησης στο Eurogroup, με βασικό στόχο κάθε ευρώ δημόσιας δαπάνης να αποδίδει περισσότερο.
Παράλληλα, έδωσε έμφαση στην Ένωση Κεφαλαιαγορών, επισημαίνοντας ότι σημαντικά ποσά ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων παραμένουν αδρανή σε τραπεζικούς λογαριασμούς, ενώ χρηματοδοτούν την ανάπτυξη στις ΗΠΑ. Η καλύτερη αξιοποίηση αυτών των κεφαλαίων, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσε να ενισχύσει την ανάπτυξη στην Ευρώπη.
Επιπλέον, τάχθηκε υπέρ περισσότερων διασυνοριακών συγχωνεύσεων και ενοποιήσεων στον ευρωπαϊκό τραπεζικό κλάδο. Όπως εξήγησε, μεγαλύτερες τράπεζες θα είχαν τη δυνατότητα να επενδύουν περισσότερο στην τεχνολογία και να χορηγούν περισσότερα δάνεια στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συμβάλλοντας έτσι στην οικονομική μεγέθυνση.
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στα οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν από κοινές προμήθειες στον τομέα της άμυνας και από μια πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε, ωστόσο, στην ενέργεια, τονίζοντας ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει ακόμη μια πραγματικά ενιαία Ενεργειακή Ένωση. Όπως υποστήριξε, η ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας, η ανάπτυξη περισσότερων διασυνδέσεων και οι επενδύσεις στα δίκτυα θα μπορούσαν να μειώσουν το κόστος για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
Καταλήγοντας, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι οι μεταρρυθμίσεις στους παραπάνω τομείς είναι όλες κρίσιμης σημασίας και δεν μπορούν εύκολα να ιεραρχηθούν. Εφόσον, όμως, υλοποιηθούν, θα μπορούσαν να απελευθερώσουν σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες για την Ευρώπη.
Όπως σημείωσε, η ουσία όλων αυτών των παρεμβάσεων συμπυκνώνεται σε μία λέξη: αποτελεσματικότητα.
www.bankingnews.gr
Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η δημιουργία μιας ενιαίας Ενεργειακής Ένωσης, με ενισχυμένες δυνατότητες αποθήκευσης ενέργειας, περισσότερες διασυνδέσεις και αυξημένες επενδύσεις στα δίκτυα, θα οδηγούσε σε χαμηλότερο κόστος τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τα νοικοκυριά.
Παράλληλα, τόνισε ότι οι πολιτικές δυνάμεις του Κέντρου δεν μπορούν να περιορίζονται στην υπεράσπιση της υφιστάμενης κατάστασης, αλλά οφείλουν να προτείνουν ουσιαστικές λύσεις και να επικοινωνούν με τη γλώσσα της εποχής, ακόμη και μέσω πλατφορμών όπως το TikTok. Επισήμανε, επίσης, ότι η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να αφήσει την Τεχνητή Νοημοσύνη χωρίς ρυθμιστικό πλαίσιο.
Η πολιτική οφείλει να αλλάξει: Ανάγκη για «μηχανικούς του μέλλοντος»
Αναλύοντας τις μεταβολές που συντελούνται διεθνώς, ο πρόεδρος του Eurogroup περιέγραψε τρεις βασικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται και ασκείται η ισχύς.
Όπως εξήγησε, η εξουσία διαχέεται πλέον στο εσωτερικό των κρατών, περνώντας σε μεγαλύτερο βαθμό στα χέρια επιχειρήσεων και μη κυβερνητικών οργανώσεων. Αναφέρθηκε, μάλιστα, στην Ιταλία του 15ου αιώνα, την οποία είχε επικαλεστεί ο συνομιλητής του, καθώς και στην Ειρήνη της Βεστφαλίας του 1648, όταν η κυριαρχία συνδεόταν με την ισχύ του κράτους.
Την ίδια στιγμή, παρατηρείται μετατόπιση της ισχύος από τη Δύση προς την Ανατολή, ενώ η λήψη και η εφαρμογή αποφάσεων γίνονται δυσκολότερες, εξαιτίας και της επιτάχυνσης των τεχνολογικών εξελίξεων.
Ο κ. Πιερρακάκης στάθηκε ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία μεταβάλλει την αντίληψη του χρόνου. Επικαλούμενος μια γνωστή φράση που αποδίδεται στον Lenin, σημείωσε ότι υπάρχουν δεκαετίες κατά τις οποίες δεν συμβαίνει τίποτα και εβδομάδες μέσα στις οποίες εκτυλίσσονται γεγονότα που αντιστοιχούν σε ολόκληρες δεκαετίες.
Κατά τον ίδιο, η ταχύτητα της αλλαγής έχει αυξηθεί εκθετικά, ενώ η ανθρώπινη σκέψη εξακολουθεί να λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό γραμμικά. Η καινοτομία και η δημιουργική καταστροφή, με τη «σουμπετεριανή» έννοια, υπήρχαν πάντοτε στην ιστορία, από την ανακάλυψη της φωτιάς έως τον τροχό. Η σημερινή διαφορά, ωστόσο, είναι ότι οι κοινωνίες διαθέτουν όλο και λιγότερο χρόνο για να αφομοιώσουν τις αλλαγές.
Όπως παρατήρησε, οι σύγχρονοι θεσμοί διατηρούν σε μεγάλο βαθμό τα χαρακτηριστικά του 19ου αιώνα, παρά τις προσαρμογές που έχουν γίνει κατά τον 20ό και τον 21ο αιώνα. Για τον λόγο αυτό, υποστήριξε ότι η πολιτική πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες και να αναλάβει ενεργότερο ρόλο στην προώθηση της καινοτομίας.
«Δεν χρειαζόμαστε μόνο “μηχανικούς του χάους”, αλλά και ανθρώπους που θα σχεδιάσουν το αντίθετο», ήταν το νόημα της παρέμβασής του. Όπως διευκρίνισε, η διατήρηση της τάξης είναι απαραίτητη προϋπόθεση, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές στη ζωή των πολιτών.
Παράλληλα, τόνισε ότι οι πολιτικές δυνάμεις του Κέντρου πρέπει να κατανοούν τη γλώσσα και τις ανησυχίες που εκφράζουν οι λαϊκιστές. Αν και οι τελευταίοι εντοπίζουν αποτελεσματικά τα προβλήματα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν διαθέτουν αντίστοιχη ικανότητα στην παροχή λύσεων. Εάν το Κέντρο εμφανίζεται απλώς ως υπερασπιστής του υφιστάμενου καθεστώτος, κινδυνεύει να αποτύχει.
Το ζητούμενο, όπως ανέφερε, είναι η παραγωγή απτών αποτελεσμάτων, μέσα από μηχανισμούς που προσφέρουν λύσεις, νοοτροπία προσανατολισμένη στην αλλαγή και επικοινωνία προσαρμοσμένη στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα. Καταλήγοντας, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η Ευρώπη μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις, εφόσον καταφέρει να εφαρμόσει αποτελεσματικές πολιτικές.
Ψηφιακό κράτος και Τεχνητή Νοημοσύνη: Η εξίσωση που παραμένει άλυτη
Ο υπουργός έθεσε στο επίκεντρο και την ανάγκη εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την ικανότητα των κρατών να αξιοποιούν ήδη τις υπάρχουσες ψηφιακές τεχνολογίες.
Όπως ανέφερε, οι πολιτικοί συζητούν για το πώς θα αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ σε ορισμένες ευρωπαϊκές περιοχές οι πολίτες δεν έχουν ακόμη τη δυνατότητα να ανανεώσουν ψηφιακά την άδεια οδήγησής τους. Κατά συνέπεια, εάν δεν έχουν επιλυθεί βασικά ζητήματα ψηφιακής εξυπηρέτησης, είναι δύσκολο να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την πλήρη αξιοποίηση της τεχνολογίας και την ενίσχυση της παραγωγικότητας.
Για να εξηγήσει το πρόβλημα, ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε στον οικονομολόγο Robert Solow, ο οποίος είχε παρατηρήσει τη δεκαετία του 1990 ότι η τεχνολογία της πληροφορικής ήταν ορατή παντού στις ΗΠΑ, με εξαίρεση τις στατιστικές παραγωγικότητας.
Το παράδειγμα αυτό, όπως εξήγησε, αναδεικνύει ότι η ύπαρξη μιας τεχνολογίας δεν αρκεί. Απαραίτητη είναι η ουσιαστική αξιοποίησή της, ώστε να απελευθερώνονται οι δυνατότητές της και να προκύπτουν μετρήσιμα οφέλη.
Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι κατά τον σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών δεν πρέπει να συμμετέχουν αποκλειστικά νομικοί και οικονομολόγοι. Χρειάζεται, όπως είπε, να έχουν ενεργό ρόλο και άνθρωποι που κατανοούν τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η τεχνολογία, ανεξάρτητα από τον τομέα στον οποίο αφορά μια πολιτική, είτε πρόκειται για τους εμβολιασμούς κατά της COVID είτε για την ανανέωση αδειών οδήγησης.
Η πρόκληση είναι διπλή: αφενός, να επιλυθούν τα προβλήματα που παραμένουν από το παρελθόν και, αφετέρου, να αναπτυχθούν η ευελιξία και οι απαραίτητες γνώσεις για την αντιμετώπιση των επόμενων τεχνολογικών αλλαγών, οι οποίες, όπως σημείωσε, μπορούν πλέον να συντελεστούν μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Από την ελληνική εμπειρία στις ευρωπαϊκές μεταρρυθμίσεις
Αναφερόμενος στην ελληνική εμπειρία, ο πρόεδρος του Eurogroup είπε ότι συχνά του ζητούν να εξηγήσει ποια διδάγματα από την Ελλάδα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε άλλες χώρες. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν αντιμετωπίζει την πολιτική ως πεδίο παροχής μαθημάτων, αλλά ως διαδικασία αναζήτησης έμπνευσης.
Κατά τον ίδιο, υπάρχει μια σημαντική ομοιότητα ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ευρώπη: και στις δύο περιπτώσεις, αυτονόητες αλλαγές που καθυστερούν επί χρόνια μπορούν να απελευθερώσουν σημαντικές δυνατότητες, αρκεί να υπάρχει η αναγκαία πολιτική βούληση.
Ως παράδειγμα ανέφερε την καθιέρωση των ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα, ένα ζήτημα που συζητούνταν επί δεκαετίες και παρέμενε σε εκκρεμότητα από τη δεκαετία του 1950. Όπως σημείωσε, η αλλαγή του πλαισίου επέτρεψε να αξιοποιηθούν δυνατότητες που μέχρι τότε παρέμεναν ανεκμετάλλευτες.
Αντίστοιχα περιθώρια μεταρρυθμίσεων εντοπίζονται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στους τομείς της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, της Τραπεζικής Ένωσης, της Ενεργειακής Ένωσης και της Άμυνας.
Ο κ. Πιερρακάκης επισήμανε ότι η κοινή προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού μπορεί να δημιουργήσει σημαντικά οικονομικά οφέλη, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλιστεί η διαλειτουργικότητα των αμυντικών συστημάτων και θα υπάρξει συντονισμός μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.
Παράλληλα, χαρακτήρισε την τεχνολογία οριζόντιο παράγοντα καθοριστικής σημασίας για όλες τις πολιτικές, τονίζοντας ότι οι επιλογές πρέπει να βασίζονται σε σαφή αντίληψη των στόχων που επιδιώκει η Ευρώπη.
Ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία: Τα παραδείγματα της Ericsson και της Nokia
Ο υπουργός αναφέρθηκε στην ανάγκη η Ευρώπη να χαράξει μια πιο αποτελεσματική στρατηγική για την τεχνολογική της ανάπτυξη. Θυμήθηκε, μάλιστα, ότι πριν αναλάβει υπουργικά καθήκοντα και ενώ εργαζόταν στον χώρο της καινοτομίας, αντιμετώπιζε με επιφυλακτικότητα τις πρωτοβουλίες για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής εκδοχής ήδη επιτυχημένων τεχνολογικών προϊόντων ή υπηρεσιών.
Όπως εξήγησε, τέτοιες προσπάθειες σπάνια είχαν επιτυχία, με χαρακτηριστικές εξαιρέσεις την Airbus και το ευρωπαϊκό σύστημα δορυφορικής πλοήγησης Galileo. Αντίθετα, υπενθύμισε τις συζητήσεις που είχαν γίνει για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής μηχανής αναζήτησης αντίστοιχης της Google.
Στο σημερινό περιβάλλον, πρόσθεσε, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες εντοπισμού ευπαθειών, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επείγουσα την ανάγκη για αποτελεσματική διακυβέρνηση της τεχνολογίας.
Κατά την άποψή του, καμία χώρα δεν διαθέτει από μόνη της το απαιτούμενο μέγεθος για να αντιμετωπίσει όλες τις προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Κίνα ούτε η Ευρώπη μπορούν να διαχειριστούν αυτό το ζήτημα χωρίς κάποια μορφή διεθνούς συντονισμού και κατάλληλους θεσμούς.
Αναφερόμενος στην ευρωπαϊκή συζήτηση για τη ρύθμιση της τεχνολογίας, σημείωσε ότι συχνά ασκείται κριτική στην ΕΕ επειδή δίνει έμφαση στους κανόνες αντί να εστιάζει στην καινοτομία. Ωστόσο, τόνισε ότι η ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι αναγκαία και ότι το πραγματικό ερώτημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί.
Στη συνέχεια, παρουσίασε τις επιλογές που έχει η Ευρώπη για την ενίσχυση της τεχνολογικής της θέσης. Η πρώτη είναι να στηρίξει τις εταιρείες που ήδη πρωταγωνιστούν σε τομείς στους οποίους η Ευρώπη διαθέτει ισχυρή τεχνογνωσία.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τις τηλεπικοινωνίες. Κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Donald Trump, οι ΗΠΑ επιδίωξαν να αποκλείσουν τον κινεζικό εξοπλισμό από τα δίκτυα 5G. Η κίνηση αυτή δεν ωφέλησε κάποια αμερικανική εταιρεία, αλλά έδωσε έμμεσο πλεονέκτημα στις ευρωπαϊκές Ericsson και Nokia.
Όπως μετέφερε, ένας γνωστός του από τον τεχνολογικό κλάδο είχε σχολιάσει τότε ότι ο Donald Trump ασκούσε, στην πράξη, ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική, ενισχύοντας τις δύο εταιρείες.
Ο ίδιος, ωστόσο, υποστήριξε ότι η Ευρώπη δεν αξιοποίησε επαρκώς αυτή την ευκαιρία. Ενδεικτικό είναι ότι εξακολουθούν να υπάρχουν 27 ξεχωριστές δημοπρασίες φάσματος, γεγονός που διατηρεί κατακερματισμένο το ευρωπαϊκό περιβάλλον τηλεπικοινωνιών. Παράλληλα, σύμφωνα με τον υπουργό, δεν εφαρμόζεται επαρκώς μια ενιαία βιομηχανική πολιτική για τη στήριξη ευρωπαϊκών εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε τεχνολογίες αιχμής.
Η στρατηγική που προτείνει περιλαμβάνει την επιλογή των τομέων στους οποίους η Ευρώπη διαθέτει ήδη ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και τη συγκέντρωση επενδύσεων σε αυτούς. Ταυτόχρονα, σε πεδία κρίσιμα για την εθνική και ευρωπαϊκή ασφάλεια, όπως η άμυνα και η Τεχνητή Νοημοσύνη, θεωρεί αναγκαία την κάλυψη της τεχνολογικής απόστασης με στοχευμένες παρεμβάσεις.
Για άλλους τομείς, όπως οι υποδομές υπολογιστικού νέφους, ο κ. Πιερρακάκης έθεσε το ερώτημα κατά πόσο η Ευρώπη θα πρέπει να επιδιώξει να αποκτήσει η ίδια την ιδιοκτησία των σχετικών συστημάτων ή να ενισχύσει την τεχνολογική της κυριαρχία μέσω αποτελεσματικών κανόνων και ελέγχου.
Όπως ανέφερε, τα δύο τρίτα της ευρωπαϊκής αγοράς υποδομών cloud ελέγχονται από τρεις μεγάλους αμερικανικούς ομίλους, ενώ το μερίδιο των ευρωπαϊκών εταιρειών ανέρχεται περίπου στο 24%. Καμία ευρωπαϊκή επιχείρηση δεν διαθέτει μερίδιο αγοράς άνω του 2%.
Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική πρέπει να βασίζεται σε συγκεκριμένες επιλογές και όχι σε μια γενική προσπάθεια αυτάρκειας σε όλους τους τομείς.
Δημόσια οικονομικά, Τραπεζική Ένωση και Ενεργειακή Ένωση
Στο πεδίο των δημόσιων οικονομικών, ο κ. Πιερρακάκης επισήμανε ότι κάθε χώρα χρειάζεται να εξετάσει πώς μπορεί να αξιοποιεί αποτελεσματικότερα τους διαθέσιμους πόρους της. Το ζήτημα αυτό, όπως ανέφερε, αποτελεί αντικείμενο συζήτησης στο Eurogroup, με βασικό στόχο κάθε ευρώ δημόσιας δαπάνης να αποδίδει περισσότερο.
Παράλληλα, έδωσε έμφαση στην Ένωση Κεφαλαιαγορών, επισημαίνοντας ότι σημαντικά ποσά ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων παραμένουν αδρανή σε τραπεζικούς λογαριασμούς, ενώ χρηματοδοτούν την ανάπτυξη στις ΗΠΑ. Η καλύτερη αξιοποίηση αυτών των κεφαλαίων, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσε να ενισχύσει την ανάπτυξη στην Ευρώπη.
Επιπλέον, τάχθηκε υπέρ περισσότερων διασυνοριακών συγχωνεύσεων και ενοποιήσεων στον ευρωπαϊκό τραπεζικό κλάδο. Όπως εξήγησε, μεγαλύτερες τράπεζες θα είχαν τη δυνατότητα να επενδύουν περισσότερο στην τεχνολογία και να χορηγούν περισσότερα δάνεια στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συμβάλλοντας έτσι στην οικονομική μεγέθυνση.
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στα οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν από κοινές προμήθειες στον τομέα της άμυνας και από μια πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε, ωστόσο, στην ενέργεια, τονίζοντας ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει ακόμη μια πραγματικά ενιαία Ενεργειακή Ένωση. Όπως υποστήριξε, η ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας, η ανάπτυξη περισσότερων διασυνδέσεων και οι επενδύσεις στα δίκτυα θα μπορούσαν να μειώσουν το κόστος για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
Καταλήγοντας, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι οι μεταρρυθμίσεις στους παραπάνω τομείς είναι όλες κρίσιμης σημασίας και δεν μπορούν εύκολα να ιεραρχηθούν. Εφόσον, όμως, υλοποιηθούν, θα μπορούσαν να απελευθερώσουν σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες για την Ευρώπη.
Όπως σημείωσε, η ουσία όλων αυτών των παρεμβάσεων συμπυκνώνεται σε μία λέξη: αποτελεσματικότητα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών